Bài 31. Tỉ số và tỉ số phần trăm – Toán 6

Học xong bài này, con sẽ
  • Viết tỉ số và tỉ số phần trăm của hai số.
  • Tính a% của một số; tìm một số biết a% của nó.
  • Giải bài toán giảm giá, lãi suất, tăng rồi giảm, tỉ lệ bản đồ.
1. Tỉ số

Tỉ số của a và b (b khác 0) là a : b, viết dạng phân số ab rồi rút gọn: tỉ số của 6 và 8 là 68 = 34.

Hai đại lượng phải cùng đơn vị: tỉ số của 30 cm và 1 m là 30 : 100 = 310.

2. Tỉ số phần trăm

Tỉ số phần trăm của a và b là a : b × 100 (ghi thêm %).

Tỉ số phần trăm của 12 và 40: 12 : 40 × 100 = 30, tức 30%.

3. Hai bài toán về phần trăm

a% của b bằng b × a : 100. 10% của 440 là 440 × 10 : 100 = 44.

Biết a% của một số bằng c thì số đó bằng c × 100 : a. 16 bạn chiếm 10% câu lạc bộ: câu lạc bộ có 16 × 100 : 10 = 160 bạn.

4. Bài toán thực tế

Giảm giá 25% món 100 nghìn đồng: giảm 100 × 25 : 100 = 25 nghìn, giá mới 100 − 25 = 75 nghìn đồng.

Gửi 7 000 nghìn đồng, lãi 5% một năm: tiền lãi 7 000 × 5 : 100 = 350 nghìn đồng.

Tăng 10% rồi giảm 10%: giá 1 000 tăng thành 1 000 × 110 : 100 = 1 100, rồi giảm còn 1 100 × 90 : 100 = 990. Không quay về giá cũ vì lần giảm tính trên giá đã tăng.

Tỉ lệ bản đồ 1 : 1 000, đo được 11 cm: thực tế 11 × 1 000 = 11 000 cm, tức 110 m.

Tóm tắt

Tỉ sốTỉ số của a và b là ab (cùng đơn vị)Tỉ số của 6 và 8 là 34
% của một sốa% của b = b × a : 10025% của 80 = 20
Tỉ số %Tỉ số phần trăm của a và b = a : b × 100%12 và 48: 25%
Tỉ lệ bản đồ1 : 1 000 000 nghĩa là 1 cm trên bản đồ ứng với 10 km thực tế3 cm ↔ 30 km
MẸO NHỚ CỦA DÊ BÔNGTăng 10% rồi giảm 10% KHÔNG trở về giá cũ, vì lần giảm tính trên giá đã tăng!

Ví dụ có lời giải

Mức 1 · Cơ bảnTính40% của 100 là bao nhiêu?
Xem lời giải
Đáp án: 40100 × 40 : 100 = 40.
Mức 1 · Cơ bảnTỉ sốTỉ số của 25 và 40 viết dưới dạng phân số tối giản là?
Xem lời giải
Đáp án: 58Tỉ số 25 : 40 = 2540 = 58.
Mức 2 · Vận dụngTỉ số phần trămTỉ số phần trăm của 4 và 20 là bao nhiêu phần trăm? (Chỉ nhập số)
Xem lời giải
Đáp án: 204 : 20 × 100% = 20%.
Mức 2 · Vận dụngTỉ số phần trămTỉ số phần trăm của 17 và 20 là bao nhiêu phần trăm? (Chỉ nhập số)
Xem lời giải
Đáp án: 8517 : 20 × 100% = 85%.
Mức 3 · Nâng caoTỉ lệ bản đồ (nâng cao)Trên bản đồ tỉ lệ 1 : 5 000, khoảng cách giữa hai điểm là 17,2 cm. Khoảng cách thực tế là bao nhiêu ki-lô-mét?
Xem lời giải
Đáp án: 0,86Thực tế: 17,2 × 5 000 = 86 000 cm = 0,86 km (1 km = 100 000 cm).
Mức 3 · Nâng caoTỉ lệ bản đồ (nâng cao)Trên bản đồ tỉ lệ 1 : 10 000, khoảng cách giữa hai điểm là 13,2 cm. Khoảng cách thực tế là bao nhiêu ki-lô-mét?
Xem lời giải
Đáp án: 1,32Thực tế: 13,2 × 10 000 = 132 000 cm = 1,32 km (1 km = 100 000 cm).
Dạng bài hay gặp
Viết tỉ số tối giảnĐổi cùng đơn vị, viết ab rồi rút gọn.
Tỉ số phần trăm của hai sốa : b × 100.
Tính a% của một sốSố đó × a : 100.
Tìm một số biết a% của nóGiá trị đã biết × 100 : a.
Giảm giá, lãi suất, tăng rồi giảm, bản đồXác định phần trăm tính trên số nào; bản đồ thì nhân với mẫu của tỉ lệ rồi đổi đơn vị.
Lỗi hay gặp
Viết tỉ số 30 cm và 1 m là 30 : 1.Đổi cùng đơn vị trước: 30 : 100 = 310.
Tăng 10% rồi giảm 10% thì nghĩ giá trở lại như cũ.Lần giảm tính trên giá đã tăng: 1 000 → 1 100 → 990.
Tìm số biết 10% của nó bằng 16 mà tính 16 × 10 : 100.Đây là bài toán ngược: 16 × 100 : 10 = 160.
Luyện thêm bài “Tỉ số và tỉ số phần trăm”Trong app Mầm Học: đề mới mỗi lần làm, độ khó tự điều chỉnh, câu sai được ôn lại đúng lúc, sao và huy hiệu, báo cáo tiến bộ cho bố mẹ.
Luyện tập miễn phí
Xem tất cả bài Toán lớp 6