Tìm giá trị của chữ số, số chục, số trăm; bài viết thêm chữ số.
Đọc, viết và tính với số La Mã.
1. Hàng và lớp
Viết số theo nhóm 3 chữ số từ phải sang trái: lớp đơn vị (đơn vị, chục, trăm), lớp nghìn, lớp triệu. Ví dụ 25 107 252.
Số gồm 4 trăm nghìn, 9 chục nghìn, 5 chục, 5 đơn vị là 490 055 – hàng nghìn, hàng trăm không có gì thì viết chữ số 0.
2. Giá trị của chữ số
Giá trị = chữ số × giá trị của hàng. Trong số 3 052, chữ số 5 có giá trị 50.
Cùng một chữ số, lên một hàng thì giá trị gấp 10 lần. Trong 569 569, chữ số 6 ở hàng chục nghìn có giá trị 60 000, ở hàng chục có giá trị 60, gấp 60 000 : 60 = 1 000 lần.
Số chục khác chữ số hàng chục: số chục của 3 052 là 305, còn chữ số hàng chục là 5. Số trăm của 3 052 là 30.
3. Viết thêm chữ số
Viết thêm chữ số 0 vào bên phải một số thì số đó gấp 10 lần: 457 thành 4 570, lớn hơn số cũ 4 570 − 457 = 4 113.
Viết thêm chữ số 5 vào bên phải 39 được 395 = 39 × 10 + 5, lớn hơn số cũ 395 − 39 = 356.
4. Số lớn nhất, nhỏ nhất từ các chữ số cho trước
Số nhỏ nhất: xếp các chữ số tăng dần, chữ số đầu tiên phải khác 0. Với 7, 8, 6, 2: số nhỏ nhất là 2 678, số lớn nhất là 8 762.
Có chữ số 0 thì đặt 0 ở vị trí thứ hai: với 0, 3, 5 số nhỏ nhất là 305.
5. Số La Mã
I = 1, V = 5, X = 10, L = 50, C = 100, D = 500, M = 1 000. Kí hiệu nhỏ đứng sau thì cộng, đứng ngay trước kí hiệu lớn thì trừ: VI là 6, IV là 4, IX là 9, XIV là 14. Không viết một kí hiệu quá 3 lần liền nhau.
Viết số lớn: tách theo từng hàng. 29 = 20 + 9 nên viết XX và IX thành XXIX; 2025 viết là MMXXV. Đọc DCCXXI: 500 + 200 + 20 + 1 = 721.
Tóm tắt
HàngTừ phải sang trái: đơn vị, chục, trăm, nghìn, chục nghìn…VD: 3 052: chữ số 5 ở hàng chục
Giá trịGiá trị = chữ số × hàng của nóVD: 5 trong 3 052 là 50
Số trămBỏ đi 2 chữ số cuối (khác chữ số hàng trăm!)VD: số trăm của 3 052 là 30
I V XI = 1, V = 5, X = 10. I đứng trước V, X thì trừVD: IV = 4, IX = 9, XIV = 14
MẸO NHỚ CỦA DÊ BÔNGViết số lớn thì tách từng nhóm 3 chữ số từ phải sang trái cho dễ đọc: 25 107 252. Số La Mã: không viết một kí hiệu quá 3 lần liền nhau! Nâng cao: L = 50, C = 100, D = 500, M = 1000 (VD 2026 = MMXXVI).
Ví dụ có lời giải
Mức 1 · Cơ bảnViết sốViết số gồm 9 triệu, 2 trăm nghìn, 6 chục nghìn, 8 nghìn.Xem lời giải
Mức 1 · Cơ bảnKhẳng định sau đúng hay sai?XIV = 15Xem lời giải
Đáp án: SaiXIV = 14. Vậy khẳng định sai.
Mức 2 · Vận dụngGiá trị của chữ sốTrong số 479 039, giá trị của chữ số 9 ở hàng nghìn gấp bao nhiêu lần giá trị của chữ số 9 ở hàng đơn vị?Xem lời giải
Đáp án: 1000Chữ số 9 ở hàng nghìn có giá trị 9 000, ở hàng đơn vị có giá trị 9. 9 000 : 9 = 1 000.
Mức 2 · Vận dụngViết bằng số La Mã18 = ?
A. XIXB. XVIIIC. XVIID. XIIIIIIII
Xem lời giải
Đáp án: XVIIIXVIII: X = 10, V = 5, I = 1, I = 1, I = 1 → 10 + 5 + 1 + 1 + 1 = 18. Nhớ: I đứng trước V hoặc X thì trừ đi 1 (IV = 4, IX = 9).
Mức 3 · Nâng caoGiải bài toánViết thêm chữ số 1 vào bên trái số 1 875 thì được số mới. Số mới lớn hơn số cũ bao nhiêu đơn vị?Xem lời giải
Đáp án: 10000Số 1 875 có 4 chữ số, thêm 1 bên trái là cộng thêm 1 × 10 000 = 10 000. Số mới lớn hơn 10 000.
Mức 3 · Nâng caoĐọc số La MãXXIII = ?Xem lời giải
Đáp án: 23XXIII: X = 10, X = 10, I = 1, I = 1, I = 1 → 10 + 10 + 1 + 1 + 1 = 23. Nhớ: I đứng trước V hoặc X thì trừ đi 1 (IV = 4, IX = 9).
Dạng bài hay gặp
Chữ số thuộc hàng nào, giá trị bao nhiêuĐếm hàng từ phải sang trái, tách nhóm 3 chữ số.
Số chục, số trămBỏ 1 (hoặc 2) chữ số cuối, phần còn lại là số chục (số trăm).
Viết thêm chữ sốSố mới = số cũ × 10 + chữ số viết thêm; tính hiệu hai số.
Giá trị gấp bao nhiêu lầnMỗi hàng cách nhau gấp 10 lần; đếm số hàng chênh lệch.
Số La MãTách theo hàng; tính cộng trừ thì đổi ra số thường rồi đổi lại.
Lỗi hay gặp
Nhầm “số chục” với “chữ số hàng chục”.Số chục của 3 052 là 305; chữ số hàng chục là 5.
Viết IIII cho số 4.Không viết quá 3 lần liền: 4 viết là IV.
Số nhỏ nhất bắt đầu bằng chữ số 0.Chữ số đầu tiên phải khác 0.
Bỏ sót chữ số 0 của hàng không có gì.Kẻ bảng các hàng rồi điền đủ chữ số.
Luyện thêm bài “Cách ghi số tự nhiên”Trong app Mầm Học: đề mới mỗi lần làm, độ khó tự điều chỉnh, câu sai được ôn lại đúng lúc, sao và huy hiệu, báo cáo tiến bộ cho bố mẹ.
