Bài 5. Ôn tập các phép tính với phân số – Toán 5

Học xong bài này, con sẽ
  • Nhân, chia, cộng, trừ phân số; rút gọn kết quả.
  • Tìm phân số của một số; tìm x trong phép tính với phân số.
  • Giải bài toán phần còn lại bằng cách làm ngược.
  • Tính nhanh tổng, tích có quy luật.
1. Nhân và chia phân số

Nhân: tử nhân tử, mẫu nhân mẫu, rồi rút gọn. 311 × 23 = 633 = 211.

Chia: nhân với phân số đảo ngược. 12 : 16 = 12 × 61 = 3.

Biểu thức: nhân trước, trừ sau. 12 × 65 − 12 = 35 − 12 = 110.

2. Phân số của một số

34 của 48 kg là 48 : 4 × 3 = 36 kg. Còn lại 48 − 36 = 12 kg.

Tìm x: x × 16 = 12 thì x = 12 : 16 = 3. x − 12 = 910 thì x = 910 + 12 = 75.

3. Làm ngược bài phần còn lại

Ngày đầu bán 14 số gạo, ngày sau bán 35 số còn lại thì còn 90 kg.

Sau ngày sau còn 25 số gạo còn lại, nên sau ngày đầu còn 90 : 2 × 5 = 225 kg. Đó là 34 số gạo lúc đầu, nên lúc đầu có 225 : 3 × 4 = 300 kg.

4. Tính nhanh

Tách thành hiệu: 12 = 1 − 12, 16 = 12 − 13, 112 = 13 − 14. Cộng lại các số giữa triệt tiêu: 12 + 16 + 112 = 1 − 14 = 34.

Tích (1 − 12) × (1 − 13) × (1 − 14) = 12 × 23 × 34 = 14: tử ngoặc sau giản ước với mẫu ngoặc trước.

Hai vòi chảy đầy bể trong 6 giờ và 2 giờ: mỗi giờ cả hai vòi chảy 16 + 12 = 23 bể.

Tóm tắt

NhânTử nhân tử, mẫu nhân mẫu311 × 23 = 211
ChiaNhân với phân số đảo ngược12 : 16 = 3
Phân số của một sốChia cho mẫu, nhân với tử34 của 48 = 36
Tính nhanhTách thành hiệu, giản ước chéo12 + 16 + 112 = 34
MẸO NHỚ CỦA DÊ BÔNGChia cho phân số = nhân với phân số đảo ngược!

Ví dụ có lời giải

Mức 1 · Cơ bảnGiải toánCó 531 m. Đã dùng 19 quãng đường. Hỏi còn lại bao nhiêu m?
Xem lời giải
Đáp án: 47219 của 531 là 531 : 9 × 1 = 59. Còn lại 531 − 59 = 472 m.
Mức 1 · Cơ bảnTính (kết quả là phân số tối giản)910 : 23 = ?
Xem lời giải
Đáp án: 2720Chia cho một phân số là nhân với phân số đảo ngược: 910 × 32 = 2720 = 2720.
Mức 2 · Vận dụngGiải toánMột cửa hàng bán gạo. Ngày đầu bán 13 số gạo, ngày thứ hai bán 12 số gạo còn lại thì cửa hàng còn 20 kg. Hỏi lúc đầu cửa hàng có bao nhiêu ki-lô-gam gạo?
Xem lời giải
Đáp án: 60Sau ngày thứ hai còn 12 số gạo còn lại sau ngày đầu, nên sau ngày đầu còn 20 : 12 = 40 kg. Đó là 23 số gạo lúc đầu, nên lúc đầu có 40 : 23 = 60 kg.
Mức 2 · Vận dụngTìm x (phân số tối giản)x − 13 = 15
Xem lời giải
Đáp án: 815x = 15 + 13 = 815.
Mức 3 · Nâng caoTính nhanh (phân số tối giản)12 + 16 + 112 + … + 1870 = ?
Xem lời giải
Đáp án: 2930Tách từng số hạng thành hiệu: 12 = 1 − 12, 16 = 12 − 13, 112 = 13 − 14, …, 1870 = 129 − 130. Cộng lại, các số ở giữa triệt tiêu, còn 1 − 130 = 2930.
Mức 3 · Nâng caoTính nhanh (phân số tối giản)12 + 16 + 112 + … + 1342 = ?
Xem lời giải
Đáp án: 1819Tách từng số hạng thành hiệu: 12 = 1 − 12, 16 = 12 − 13, 112 = 13 − 14, …, 1342 = 118 − 119. Cộng lại, các số ở giữa triệt tiêu, còn 1 − 119 = 1819.
Dạng bài hay gặp
Nhân, chia phân sốChia là nhân với phân số đảo ngược; rút gọn kết quả.
Phân số của một sốChia cho mẫu, nhân với tử.
Tìm xDùng quy tắc tìm thành phần chưa biết như với số tự nhiên.
Biểu thức nhiều phép tínhNhân chia trước, cộng trừ sau.
Phần còn lại, làm ngượcTìm phân số ứng với phần còn lại, đi ngược từ cuối.
Tính nhanh, vòi nướcTách thành hiệu, giản ước chéo; mỗi giờ một vòi chảy 1 phần (số giờ) bể.
Lỗi hay gặp
12 : 16 = 112.Chia là nhân đảo ngược: 12 × 6 = 3.
Ngày sau bán 35 số gạo lúc đầu.Đề nói 35 số gạo CÒN LẠI sau ngày đầu.
Nhân phân số rồi quên rút gọn: 633.Rút gọn đến tối giản: 211.
Hai vòi: cộng số giờ 6 + 2 = 8 giờ.Cộng phần bể mỗi giờ: 16 + 12 = 23 bể.
Luyện thêm bài “Ôn tập các phép tính với phân số”Trong app Mầm Học: đề mới mỗi lần làm, độ khó tự điều chỉnh, câu sai được ôn lại đúng lúc, sao và huy hiệu, báo cáo tiến bộ cho bố mẹ.
Luyện tập miễn phí
Xem tất cả bài Toán lớp 5