Đọc, viết số thập phân; biết phần nguyên và phần thập phân.
Biết giá trị của mỗi chữ số theo hàng.
Chuyển qua lại giữa phân số thập phân, hỗn số và số thập phân.
Giải bài toán dời dấu phẩy, lập số từ các chữ số.
1. Số thập phân gồm hai phần
Số 52,384 có phần nguyên là 52 (bên trái dấu phẩy) và phần thập phân là 384 (bên phải dấu phẩy).
Sau dấu phẩy lần lượt là hàng phần mười, hàng phần trăm, hàng phần nghìn. Trong 52,384: chữ số 3 có giá trị 310, chữ số 8 có giá trị 8100, chữ số 4 có giá trị 41000.
Mỗi đơn vị của một hàng bằng 10 đơn vị của hàng thấp hơn liền sau: 1 phần mười bằng 10 phần trăm.
2. Viết phân số thập phân thành số thập phân
Mẫu số có bao nhiêu chữ số 0 thì phần thập phân có bấy nhiêu chữ số. 37100 viết là 0,37; 7100 viết là 0,07 (phải thêm chữ số 0 ở hàng phần mười).
Hỗn số: 237100 viết là 2,37.
Phân số có mẫu 8, 20, 25, 40… thì đổi ra mẫu 10, 100, 1 000 trước: 1000 : 8 = 125 nên 38 = 3751000, viết là 0,375.
3. Viết số thập phân thành phân số
Phần thập phân có 2 chữ số thì mẫu là 100: 0,45 bằng 45100, rút gọn được 920.
Có phần nguyên thì viết thành hỗn số hoặc phân số: 2,25 bằng 225100, tức là 94.
4. Dời dấu phẩy
Dời dấu phẩy sang phải một chữ số thì số gấp lên 10 lần: 4,65 thành 46,5. Dời sang trái một chữ số thì số giảm đi 10 lần.
Bài toán: dời dấu phẩy của một số sang phải một chữ số thì được số mới lớn hơn số cũ 41,85. Số mới gấp 10 lần số cũ nên hơn số cũ 10 − 1 = 9 lần số cũ. Số cũ là 41,85 : 9, được 4,65.
Tóm tắt
Cấu tạoPhần nguyên, dấu phẩy, phần thập phân52,384: phần nguyên 52, phần thập phân 384
Các hàngSau dấu phẩy: phần mười, phần trăm, phần nghìnChữ số 8 trong 52,384 có giá trị 8100
Từ phân số thập phânMẫu có bao nhiêu chữ số 0 thì phần thập phân có bấy nhiêu chữ số7100 viết là 0,07
Dời dấu phẩySang phải 1 chữ số: gấp 10 lần; sang trái: giảm 10 lần4,65 → 46,5
MẸO NHỚ CỦA DÊ BÔNGThiếu hàng nào thì viết chữ số 0 vào hàng đó: 5 đơn vị và 7 phần nghìn là 5,007.
Ví dụ có lời giải
Mức 1 · Cơ bảnGiá trị của chữ sốTrong số 83,627, chữ số 7 có giá trị là bao nhiêu?
A. 7B. 710C. 7100D. 71000
Xem lời giải
Đáp án: 71000Chữ số 7 đứng thứ 3 sau dấu phẩy, tức là ở hàng phần nghìn. Vậy chữ số 7 có giá trị 71000.
Mức 1 · Cơ bảnGiá trị của chữ sốTrong số 4,291, chữ số 2 có giá trị là bao nhiêu?
A. 2B. 21000C. 2100D. 210
Xem lời giải
Đáp án: 210Chữ số 2 đứng thứ 1 sau dấu phẩy, tức là ở hàng phần mười. Vậy chữ số 2 có giá trị 210.
Mức 2 · Vận dụngViết số thập phânDùng cả bốn chữ số 1, 5, 0, 9 (mỗi chữ số một lần) để viết số thập phân bé nhất có hai chữ số ở phần nguyên và hai chữ số ở phần thập phân.Xem lời giải
Đáp án: 10,59Số bé nhất thì các chữ số xếp từ bé đến lớn, nhưng chữ số 0 không đứng đầu phần nguyên nên đổi chỗ chữ số 0 với chữ số bé nhất còn lại. Số đó là 10,59.
Mức 2 · Vận dụngViết thành phân số tối giản3,375 = ?Xem lời giải
Đáp án: 2783,375 có 3 chữ số ở phần thập phân nên 3,375 = 33751000. Chia cả tử và mẫu cho 125 được phân số tối giản 278.
Mức 3 · Nâng caoTìm sốTìm số thập phân bé nhất có hai chữ số ở phần thập phân mà tổng tất cả các chữ số của nó bằng 24.Xem lời giải
Đáp án: 6,99Muốn số bé nhất thì phần nguyên phải bé nhất, nên phần thập phân lấy tổng lớn nhất: 9 + 9 = 18. Tổng các chữ số của phần nguyên là 24 − 18 = 6. Số tự nhiên bé nhất có tổng các chữ số bằng 6 là 6. Số cần tìm là 6,99.
Mức 3 · Nâng caoTìm sốTìm số thập phân bé nhất có hai chữ số ở phần thập phân mà tổng tất cả các chữ số của nó bằng 20.Xem lời giải
Đáp án: 2,99Muốn số bé nhất thì phần nguyên phải bé nhất, nên phần thập phân lấy tổng lớn nhất: 9 + 9 = 18. Tổng các chữ số của phần nguyên là 20 − 18 = 2. Số tự nhiên bé nhất có tổng các chữ số bằng 2 là 2. Số cần tìm là 2,99.
Dạng bài hay gặp
Viết phân số thập phân, hỗn số thành số thập phânĐếm chữ số 0 ở mẫu; thiếu chữ số thì thêm 0 ngay sau dấu phẩy.
Giá trị của chữ sốXác định hàng của chữ số: phần mười, phần trăm hay phần nghìn.
Viết số từ các hàngViết đủ ba hàng sau dấu phẩy, hàng nào không có thì viết 0.
Viết số thập phân thành phân số tối giảnViết thành phân số thập phân rồi rút gọn.
Lập số lớn nhất, bé nhấtChữ số lớn đứng hàng cao để được số lớn; chữ số 0 không đứng đầu phần nguyên.
Dời dấu phẩySang phải một chữ số là gấp 10 lần; dùng sơ đồ phần để tìm số.
Lỗi hay gặp
7100 viết là 0,7.Mẫu 100 có hai chữ số 0 nên viết 0,07.
5 đơn vị và 7 phần nghìn viết là 5,7.Hàng phần mười, phần trăm không có thì viết 0: 5,007.
Chữ số 8 trong 52,384 có giá trị 8.Chữ số 8 ở hàng phần trăm nên có giá trị 8100.
Dời dấu phẩy sang phải thì số mới hơn số cũ 10 lần số cũ.Số mới gấp 10 lần, nên hơn số cũ 9 lần số cũ.
Luyện thêm bài “Khái niệm số thập phân”Trong app Mầm Học: đề mới mỗi lần làm, độ khó tự điều chỉnh, câu sai được ôn lại đúng lúc, sao và huy hiệu, báo cáo tiến bộ cho bố mẹ.
