Bài 5. Giải bài toán có ba bước tính – Toán 4

Học xong bài này, con sẽ
  • Lập kế hoạch giải bài toán ba bước: cần tìm gì trước.
  • Giải bài toán mua bán, xuất nhập, chia nhóm.
  • Giải bài toán phần còn lại, chuyển cho bằng nhau, rút về đơn vị.
  • Làm ngược từ cuối và dùng sơ đồ các phần bằng nhau.
1. Lập kế hoạch ba bước

Đọc đề hai lần, gạch chân câu hỏi. Viết ra ba việc theo thứ tự: tìm A, tìm B, rồi trả lời.

Mẹ mua 5 gói bánh giá 20 nghìn đồng và 2 hộp sữa giá 35 nghìn đồng, đưa 200 nghìn đồng. Bước 1: tiền bánh 5 × 20 = 100. Bước 2: tiền sữa 2 × 35 = 70. Bước 3: trả lại 200 − 100 − 70 = 30 nghìn đồng.

2. Phần còn lại và rút về đơn vị

Có 408 quyển vở, buổi sáng bán 12 số vở: 408 : 2 = 204 quyển, còn 408 − 204 = 204 quyển. Buổi chiều bán 13 số còn lại: 204 : 3 = 68 quyển, còn 204 − 68 = 136 quyển.

3 xe chở 2 292 kg: mỗi xe 2 292 : 3 = 764 kg. 5 xe hơn 3 xe là 2 xe, chở nhiều hơn 764 × 2 = 1 528 kg.

3. Chuyển cho bằng nhau

Hai kho có 4 940 kg, chuyển 70 kg từ kho A sang kho B thì bằng nhau. Sau khi chuyển mỗi kho có 4 940 : 2 = 2 470 kg.

Lúc đầu kho A có 2 470 + 70 = 2 540 kg, kho B có 2 470 − 70 = 2 400 kg.

4. Làm ngược và sơ đồ phần

Bán một nửa số trứng và thêm 9 quả, hai lần, còn 4 quả. Làm ngược: đầu buổi chiều có (4 + 9) × 2 = 26 quả; lúc đầu có (26 + 9) × 2 = 70 quả.

Tổng tuổi bố, mẹ, con là 53; mẹ gấp 4 lần con; bố hơn mẹ 8 tuổi. Con 1 phần, mẹ 4 phần, bố 4 phần và 8 tuổi. 9 phần là 53 − 8 = 45 tuổi, nên con 45 : 9 = 5 tuổi.

Tóm tắt

Kế hoạchViết ra: tìm gì trước, gì sau, cuối cùng là câu hỏi
Phần còn lạiLần sau tính trên phần CÒN LẠI408 quyển: bán 12, rồi 13 số còn lại → 136
Làm ngượcBán một nửa và thêm k → cộng k rồi nhân 2Còn 4, thêm 9 → (4 + 9) × 2 = 26
Sơ đồ phầnTuổi, gấp lần → vẽ các phần bằng nhauCon 1 phần, mẹ 4 phần, bố 4 phần + 8
MẸO NHỚ CỦA DÊ BÔNGGạch chân câu hỏi trước khi làm!

Ví dụ có lời giải

Mức 1 · Cơ bảnGiải toánMột kho có 6 350 kg gạo. Ngày đầu xuất 1 450 kg, ngày thứ hai xuất gấp 3 lần ngày đầu. Hỏi kho còn lại bao nhiêu ki-lô-gam gạo?
Xem lời giải
Đáp án: 550Ngày thứ hai xuất 1 450 × 3 = 4 350 kg. Hai ngày xuất 1 450 + 4 350 = 5 800 kg. Còn lại 6 350 − 5 800 = 550 kg.
Mức 1 · Cơ bảnGiải toánMẹ mua 2 quyển truyện, mỗi quyển giá 40 nghìn đồng và 6 hộp bút, mỗi hộp giá 20 nghìn đồng. Mẹ đưa cô bán hàng 250 nghìn đồng. Hỏi cô phải trả lại mẹ bao nhiêu nghìn đồng?
Xem lời giải
Đáp án: 50Tiền quyển truyện: 2 × 40 = 80. Tiền hộp bút: 6 × 20 = 120. Tổng 80 + 120 = 200. Trả lại 250 − 200 = 50 nghìn đồng.
Mức 2 · Vận dụngGiải toánMột cửa hàng có 1 980 quyển vở. Buổi sáng bán 15 số vở, buổi chiều bán 14 số vở còn lại. Hỏi cửa hàng còn bao nhiêu quyển vở?
Xem lời giải
Đáp án: 1188Buổi sáng bán 1 980 : 5 = 396 quyển, còn 1 980 − 396 = 1 584 quyển. Buổi chiều bán 1 584 : 4 = 396 quyển. Còn lại 1 584 − 396 = 1 188 quyển.
Mức 2 · Vận dụngGiải toán3 xe tải như nhau chở được 2 184 kg hàng. Hỏi 7 xe như thế chở được nhiều hơn 3 xe bao nhiêu ki-lô-gam hàng?
Xem lời giải
Đáp án: 2912Mỗi xe chở 2 184 : 3 = 728 kg. 7 xe hơn 3 xe là 7 − 3 = 4 xe, chở nhiều hơn 728 × 4 = 2 912 kg.
Mức 3 · Nâng caoGiải toánCó 2 hộp bút, mỗi hộp 11 cây và 2 hộp bút, mỗi hộp 15 cây. Chia số bút cho các bạn, mỗi bạn 3 cây thì còn thừa 1 cây. Hỏi có bao nhiêu bạn được chia bút?
Xem lời giải
Đáp án: 17Có 2 × 11 + 2 × 15 = 52 cây bút. Bớt 1 cây thừa còn 51 cây. Số bạn là 51 : 3 = 17.
Mức 3 · Nâng caoGiải toánCó 5 hộp bút, mỗi hộp 12 cây và 4 hộp bút, mỗi hộp 18 cây. Chia số bút cho các bạn, mỗi bạn 4 cây thì vừa đủ. Hỏi có bao nhiêu bạn được chia bút?
Xem lời giải
Đáp án: 33Có 5 × 12 + 4 × 18 = 132 cây bút. Số bạn là 132 : 4 = 33.
Dạng bài hay gặp
Mua nhiều thứ, tiền trả lạiTính tiền từng thứ, cộng, rồi lấy tiền đưa trừ.
Xuất nhập khoTìm lượng của lần sau (gấp, hơn) trước, rồi cộng các lần, cuối cùng trừ.
Gom rồi chia nhómTính từng phần, cộng lại, rồi chia đều.
Phần còn lại, rút về đơn vịLần sau tính trên phần còn lại; tìm một phần trước.
Chuyển cho bằng nhauSau khi chuyển mỗi bên bằng tổng : 2, rồi đi ngược.
Làm ngược, sơ đồ phầnĐổi phép tính ngược lại từ cuối; vẽ các phần bằng nhau rồi bớt phần lẻ.
Lỗi hay gặp
Buổi chiều bán 13 của 408 quyển.Bán 13 của số còn lại 204 quyển, tức 68 quyển.
Chuyển cho bằng: trả lời kho A có 2 470 kg.2 470 kg là sau khi chuyển; lúc đầu kho A có 2 470 + 70 = 2 540 kg.
Làm ngược mà nhân 2 trước rồi mới cộng 9.Đi ngược đúng thứ tự: cộng 9 trước (bỏ phần bán thêm), rồi nhân 2.
Bài tuổi: chia 53 cho 9 phần ngay.Bớt 8 tuổi bố hơn trước: 53 − 8 = 45, rồi mới chia 9.
Luyện thêm bài “Giải bài toán có ba bước tính”Trong app Mầm Học: đề mới mỗi lần làm, độ khó tự điều chỉnh, câu sai được ôn lại đúng lúc, sao và huy hiệu, báo cáo tiến bộ cho bố mẹ.
Luyện tập miễn phí
Xem tất cả bài Toán lớp 4